Wereldmuseum: “Ik kook, dus ik ben.”

ik kook

In het Wereldmuseum is van 10 februari tot 30 juli 2017 de tentoonstelling ‘Ik kook, dus ik ben’ te zien. Het idee voor deze expositie werd geboren in 2000, toen Abdelkader Benali en Alexandra van Dongen elkaar “tegenkwamen” op Facebook. En wat ben ik blij dat ook schrijvers en kunsthistorici gebruik maken van deze digitale ontmoetingsplek!

Na deze hedendaagse kennismaking zijn ze samen de oudheid in gedoken; namelijk de opslag van het Wereldmuseum, maar ook de depots van andere musea uit Rotterdam. Terwijl de collecties werden doorgespit werd het voor de twee curatoren snel duidelijk: tijdens deze expositie moet het gaan over eten en dan niet alleen over ingrediënten, maar vooral over het sociale aspect hiervan. Het moet niet gaan over de roots van eten, maar over de routes. Hoe zijn deze gerechten in Nederland terecht gekomen? Op welke wijze zijn de muren tussen het Westen en de rest van de wereld geslecht?

ik kook

Veel ingrediënten en gerechten die wij als ‘Hollands’ beschouwen zijn dit natuurlijk helemaal niet van oorsprong. Neem nu de aardappel, toch wel het meest Hollandse ingrediënt dat er is, toch? Tijdens het Leids ontzet in 1574 werd zelfs hutspot gegeten ter viering van de bevrijding, maar wist je dat diezelfde aardappel pas 1593 door Carolus Clusius werd geïntroduceerd in de botanische tuinen van de universiteit van ditzelfde Leiden. De stamppot die gegeten werd tijdens de bevrijding van Leiden bevatte dus helemaal geen aardappelen..

ik kook

Dat in dit artikel een verhaal over aardappelen aan bod komt is niet geheel toevallig. In de tentoonstelling komt dit namelijk ook. De ruimtes die volgen na deze eerste kamer zitten barstensvol met prachtige verhalen over eten, mensen en rituelen.  Ik voel mezelf dan ook vereerd dat ik ten alle tijden een van de twee bedenkers aan zijn of haar jas mocht trekken om een vraag te stellen en vervolgens weer aandachtig naar een nieuw verhaal mocht luisteren. Maar nog meer geluk had ik vanwege het feit wij voor het bezoek aan de expositie begonnen met een heerlijke lunch in het restaurant van het Wereldmuseum.

ik kook

Geheel in gedachte van de tentoonstelling (en het restaurant) was deze lunch voorbereid door chef-kok Wim Severein en Abdelkader Benali en bracht het meerdere culturen én verhalen op één bord. Zo zat er in het voorgerecht een knipoog naar de Sago larven welke een rol spelen in de tentoonstelling. (Wij kregen geen echte larve voorgeschoteld hoor.)

Het dessert van onze lunch was een samenkomst van de achtergrond van dhr. Benali (naast Rotterdam liggen een deel van de roots van Abdelkader in Marokko) een verhaal uit de tentoonstelling over het allereerste Nederlandse geschreven recept van appeltaart (uit Rotterdam!) en een verhaal van het verhalenhuis Belvédère over een Syrische vrouw genaamd Lamya Dahli, die lange tijd geleden moest vluchten uit Syrië. Tijdens deze gedwongen reis nam Lamya alleen haar keukenmes, een Arabische thee- en koffiepot mee. Deze hebben dan ook een flinke reis over de wereld gemaakt en zijn op dit moment van hun reis te zien in de tentoonstelling van het Wereldmuseum.

ik kook

Het dessert was dan ook een prachtig samenkomen van deze verschillende verhalen en de interpretatie hiervan: een krokant appeltaartje met ras el hanout, aubergine en een sorbet gemaakt van berber koffie. Na deze heerlijke lunch kregen we dus een voorproefje van de expositie. Deze was nog in aanbouw en ik heb hem dan ook nog niet in volle glorie gezien, maar hetgeen ik gezien heb, zorgt er wel voor dat ik de komende week alsnog ga kijken naar het eindresultaat!

Na  de eerste ruimte met het aardappelverhaal volgt in de volgende ruimte het geschrift op drie bijzonder kwetsbare kleitabletten uit Mesopotamië. Hierop staan de allereerste recepten ter wereld geschreven (4000 jaar oud). Deze kleitabletten zijn 3D-gescant door Yale University (de eigenaar van de tabletten). Deze 3D replica’s zijn in samenwerking met de TU Delft uitgeprint en opgehangen in het Wereldmuseum, vervolgens worden hedendaagse interpretaties van deze recepturen geprojecteerd op de replica’s van de kleitabletten. Ook dit object laat zien dat eten niet alleen om ingrediënten draait, maar vooral samenwerkingen tussen mensen en de verhalen die hieruit volgen.

ik kook

De gehele tentoonstelling gaat maar door met prachtige verhalen en wetenswaardigheden over eten, cultuur, rituelen en de mensen die hier mee bezig waren en zijn. Ik zou hier nog tientallen verhalen kunnen vertellen, maar het is natuurlijk veel leuker deze verhalen zelf te beleven tijdens de expositie.

Het enige verhaal wat ik jullie niet wil onthouden is het verhaal van het eerste opgeschreven appeltaarte recept in Nederland, dit is namelijk een Rotterdams overlevering uit 1763- 1770. Het recept staat niet in een kookboek, maar in een almanak van de Burgerwacht. Het verhaal vertelt dat een burgerwachter dit recept alleen maar opschreef om zijn schrijf skills te verbeteren en dus helemaal niet bezig was met het bewaren van een recept. Gelukkig is dit toch gebeurd en de reden dat ik jullie dit verhaal niet wil onthouden, komt door het feit dat deze appeltaarte te proeven is in de lunchroom van het Wereldmuseum!

ik kook

Naast de lunchroom zit het smaakatelier van Verhalenhuis Belvédère. Waar tijdens de expositie soms eeuwenoude verhalen worden verteld, worden in het smaakatelier jongere verhalen voorgedragen. Dit zijn de herinneringen van Rotterdammers die niet in onze mooie stad geboren zijn, maar hier, om welke reden dan ook, beland zijn. Al deze Rotterdammers hebben hun eigen verhaal en deze zijn dan ook te proeven in het atelier, want zoals ik tijdens de middag opnieuw geleerd heb: Eten is een verhaal en verhalen zijn eten.

ik kook wereldmuseum

Mocht jij houden van koken, eten en prachtige verhalen dan mag je deze samenwerking van het Wereldmuseum, Abdelkader Benali, Alexandra van Dongen, Verhalenhuis Belvédère en nog vele meer niet missen!

Adres: Willemskade 25
Openingstijden: dinsdag – zondag 10.30-17.30 uur

Website | Instagram | Facebook | Twitter

Deel bericht
Geschreven door